| ॥ पुरुषसूक्तम् ॥ |
स भूमिं सर्वतः स्पृत्वा अत्यतिष्ठद्दशाङ्गुलम् ॥ १ ॥
उतामृतत्वस्येशानो यदन्नेनातिरोहति ॥ २ ॥
पादोऽस्य विश्वा भूतानि त्रिपादस्यामृतं दिवि ॥ ३ ॥
ततो विष्वङ् व्यक्रामत्साशनानशने अभि ॥ ४ ॥
स जातो अत्यरिच्यत पश्चाद्भूमिमथो पुरः ॥ ५ ॥
पशूंस्ताँश्चक्रे वायव्यानारण्या ग्राम्याश्च ये ॥ ६ ॥
छन्दांसि जज्ञिरे तस्माद्यजुस्तस्मादजायत ॥ ७ ॥
गावो ह जज्ञिरे तस्मात्तस्माज्जाता अजावयः ॥ ८ ॥
तेन देवा अयजन्त साध्या ऋषयश्च ये ॥ ९ ॥
मुखं किमस्यासीत् किं बाहू किमूरू पादा उच्येते ॥ १० ॥
ऊरू तदस्य यद्वैश्यः पद्भ्यां शूद्रो अजायत ॥ ११ ॥
श्रोत्राद्वायुश्च प्राणश्च मुखादग्निरजायत ॥ १२ ॥
पद्भ्यां भूमिर्दिशः श्रोत्रात्तथा लोकाँ अकल्पयन् ॥ १३ ॥
वसन्तोऽस्यासीदाज्यं ग्रीष्म इध्मः शरद्धविः ॥ १४ ॥
देवा यद्यज्ञं तन्वाना अबध्नन् पुरुषं पशुम् ॥ १५ ॥
ते ह नाकं महिमानः सचन्त यत्र पूर्वे साध्याः सन्ति देवाः ॥ १६ ॥
ऋग्वेद का पुरुषसूक्तम् शुद्ध संस्कृत पाठ और हिन्दी अर्थ सहित। सृष्टि की उत्पत्ति, विराट पुरुष और वैदिक दर्शन का सम्पूर्ण विवरण।


shastrianand701@gmail.com